ข้อสังเกตต่อร่างแผน PDP2026: ประเด็น Net Zero

ความสำคัญของร่างแผน PDP2026 นอกจากการจัดหากำลังไฟฟ้าใหม่เพื่อให้เพียงพอต่อการใช้ของคนทั้งประเทศในอนาคตแล้ว แผน PDP2026 ยังจะต้องนำพาประเทศไทยไปสู่เป้าหมายในการเป็นประเทศ Net Zero ภายในปี 2050 ตามที่ได้ประกาศไว้ในแผน NDC3.0 โดยจะต้องลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกลงร้อยละ 47 หรือ152 ล้านตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่า ภายในปี ค.ศ. 2035 โดยเฉพาะภาคพลังงานซึ่งเป็นภาคส่วนที่มีการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสูงที่สุด ด้วยเหตุนี้ร่างแผน PDP2026 จึงเป็นแผนที่มีการพยากรณ์ความต้องการใช้ไฟฟ้ายาวนานกว่าปกติจากเดิมมักจะพยากรณ์ความต้องการใช้ไฟฟ้าไว้เพียง 10-15 ปี แต่ในครั้งนี้วางแผนไว้ยาวนานถึง 25 ปี จากปีพ.ศ. 2569 ไปจนถึงสิ้นแผนในปีพ.ศ. 2593 ซึ่งตรงกับปีที่ประเทศไทยจะต้องลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์นั่นเอง 

โดยร่างแผน PDP2026 ได้วางเป้าหมายลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ภายใต้การจัดหากำลังไฟฟ้าใหม่ใน 4 ทางเลือกในช่วงหลังปี 2580 ในขณะที่ในช่วง 12 ปีแรกของแผน (พ.ศ. 2569–2580) ทุกทางเลือกจะกำหนดกรอบกำลังผลิตใหม่ร่วมกันโดยเน้นก๊าซธรรมชาติและพลังงานแสงอาทิตย์ นอกจากนี้ ตลอดทั้งแผนยังมีการบรรจุโรงไฟฟ้านิวเคลียร์ขนาดเล็ก (SMR) ไว้ที่ 9,000 เมกะวัตต์ไว้เท่ากันในทุกทางเลือกอีกด้วย 

ซึ่งนำมาสู่คำถามสำคัญก็คือในขณะที่หัวใจหลักของแผน PDP ฉบับนี้ คือการลดการปลดปล่อยก๊าซเรือนกระจกด้วยการลดการใช้พลังงานฟอสซิล แต่เหตุใดในช่วงเวลาปัจจุบันไปจนถึงปีค.ศ.2035 เป็นช่วงเวลาที่มีความท้าทายเป็นอย่างมาก เนื่องจากหากต้องการบรรลุเป้าหมาย Net Zero ภาคการผลิตไฟฟ้าต้องลดการปลดปล่อยก๊าซเรือนกระจกลงให้ได้ 44.6 MtCO₂eq ภายในช่วง 10 ปี กลับกลายเป็นว่าในช่วงเวลา 12 ปีแรกของแผน ที่ไทยควรจะลดการปลดปล่อยก๊าซลงให้ได้อย่างมากตามเป้าหมายการปล่อยก๊าซเรือนกระจกในภาคไฟฟ้า แต่กลับเพิ่มกำลังการผลิตโรงไฟฟ้าก๊าซใหม่เข้ามาสูงถึง 9,100 เมกะวัตต์ 

ไม่เพียงแค่นั้น ยังมีแนวโน้มว่า ไทยจะใช้การต่อสัญญาของโรงไฟฟ้าก๊าซที่เพิ่ง/กำลังจะออกจากระบบประมาณ 3,850 เมกะวัตต์เพื่อมาใช้ในช่วงเชื่อมต่อก่อนที่โรงไฟฟ้าก๊าซใหม่โรงแรกจากร่างแผน PDP2026 จะจ่ายไฟเข้าสู่ระบบในปี 2575 ซึ่งระยะเวลาในการเชื่อมต่อนี้ควรเป็นระยะเวลาที่ไทยควรเร่งลงทุนในพลังงานหมุนเวียนและระบบกักเก็บพลังงานไฟฟ้าด้วยแบตเตอรี่ขนาดใหญ่ (BESS) ซึ่งเป็นแนวทางการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกที่ต้นทาง แต่กลับกลายเป็นว่ากลับเชื่อมต่อด้วยโรงไฟฟ้าก๊าซใหม่ 9,100 เมกะวัตต์ ที่จะทำให้ไทยต้องยังคงพึ่งพิงการใข้ก๊าซต่อไปในอนาคต 

และดูเหมือนหากเลือกทางเลือกที่ 4 ในช่วงหลังจากปีค.ศ. 2037 ร่างแผน PDP2026 ยังจะมีโรงไฟฟ้าถ่านหินไปจนถึงสิ้นแผน และจะใช้โรงไฟฟ้านิวเคลียร์ขนาดเล็ก (SMR) จำนวนมาก และเทคโนโลยีการดักจับและกับเก็บคาร์บอน (CCS) เพื่อเร่งชดเชยการปล่อยก๊าซเรือนกระจกที่เกิดขึ้นเพื่อให้ทันต่อการบรรลุเป้าหมาย Net Zero ภายในปี 2050 จึงอาจเป็นเพียงการเลื่อนภาระการลดก๊าซเรือนกระจกจากวันนี้ไปไว้ในอนาคต โดยฝากความหวังไว้กับเทคโนโลยีในอนาคตที่ยังไม่มีความแน่นอนว่าจะสามารถนำมาใช้ได้จริงในเชิงพาณิชย์ตามเวลาและต้นทุนที่คาดการณ์ไว้ 

โดยเฉพาะ SMR ที่เป็นเทคโนโลยีใหม่ที่ไม่เคยถูกสร้างหรือดำเนินงานในระดับการใช้งานจริง (Commercial Scale) มาก่อนในไทย ซึ่งอาจจะทำให้ราคาต้นทุนจริงในแบบ FOAK (First-of-a-Kind) สูงกว่าราคาที่อ้างอิงไว้ในเอกสารประกอบการสัมมนารับฟังความคิดเห็นร่างแผน PDP2026 ประมาณ 2-3 เท่า เช่นเดียวกันกับ CCS เอง ที่ประมาณการต้นทุนไว้ที่ 135 ดอลลาร์สหรัฐต่อตันคาร์บอน (4,590 บาท/ตันคาร์บอน) ซึ่งอาจต่ำกว่าความเป็นจริง เพราะจากการคำนวณโดย JustPow โดยใช้โรงไฟฟ้ากัลฟ์ เอสอาร์ซี เป็นตัวอ้างอิงในการคำนวณ พบว่าต้นทุนการใช้ CCS หากติดระยะเวลา 11 ปี อยู่ที่ 198-225 USD/tCO2 หากติด 25 ปี จะมีต้นทุนอยู่ที่ 163-190 USD/tCO2 ซึ่งทุกกรณีจะมีต้นทุนสูงกว่าที่ร่างแผน PDP2026 ประเมินไว้

ทั้งหมดนี้ จะเห็นได้ว่าร่างแผน PDP2026 ที่มีเป้าหมายสำคัญเพื่อเปลี่ยนผ่านพลังงานไฟฟ้าของไทยกลับเต็มไปด้วยความเสี่ยงมากมายในการที่จะลดก๊าซเรือนกระจกสุทธิเหลือศูนย์ให้ได้ภายในปี 2050 ตามที่ตั้งเป้าหมายเอาไว้ จากการที่ยังคงพึ่งพากำลังการผลิตใหม่จากโรงไฟฟ้าก๊าซสูงมากในช่วงแรกของแผน และฝากความหวังในครึ่งหลังของแผนไว้กับเทคโนโลยีที่ยังไม่มีความแน่นอน อีกทั้งยังทำให้ไทยยังคงมีโครงสร้างพื้นฐานด้านพลังงานผูกติดอยู่กับเชื้อเพลิงฟอสซิลทั้งถ่านหิน และก๊าซไปจนสิ้นสุดแผน ซึ่งท้ายที่สุดแล้วอาจจะทำให้ประเทศไทยไม่สามารถเดินไปถึงเป้าหมาย Net Zero ได้ภายใต้กรอบเวลาที่วางเอาไว้ 

บทความยอดนิยม

นับตั้งแต่ปี 2565 เป็นต้นมา ประเทศไทยได้เผชิญกับภาวะ ‘ค่าไฟฟ้าแพง’ ในระดับที่ไม่เคยปรากฏมาก่อน โดยอัตราค่าไฟฟ้าที่เรียกเก็บเคยได้ปรับตัวสูงขึ้นถึง 4.72 บาท/หน่วย อันนำมาซึ่งภาระ ‘หนี้ กฟผ.’ ที่มีมูลค่ามากกว่าแสนล้านบาท แม้ว่าในปัจจุบันอัตราค่าไฟฟ้าที่เรียกเก็บจะลดลงจากช่วงเวลาดังกล่าว แต่ต้นทุนค่าไฟฟ้าโดยรวมยังคงอยู่ในระดับสูง และในการปรับอัตราค่าไฟฟ้าแต่ละรอบ ก็ยังคงมีการดำเนินแนวทางให้ กฟผ. รับภาระหนี้อย่างต่อเนื่อง คณะรัฐมนตรี (ครม.) มีมติกำหนดเป้าหมายค่าไฟฟ้างวดเดือนพฤษภาคม – สิงหาคม 2568 ให้ไม่เกิน 3.99 บาทต่อหน่วย ภายหลังจากที่ คณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (กกพ.) ได้ประกาศตรึงค่าไฟฟ้าที่ 4.15 บาท/หน่วยไปก่อนแล้วเมื่อวันที่ 26 มีนาคม 2568 ต่อมาวันที่ 30 เมษายน 2568 กกพ. จึงมีมติปรับลดค่าไฟฟ้ารอบเดือน พฤษภาคม – สิงหาคม 2568 เหลือ 3.98 บาทต่อหน่วย เพื่อสนองนโยบายรัฐ โดยเป็นการนำเงินเรียกคืนจากผลประโยชน์ส่วนเกิน (Claw Back) ประมาณ […]

ย้อนดูจุดกำเนิดโรงไฟฟ้าขยะอุตสาหกรรม ตั้งอยู่ที่ไหน-ใครเป็นเจ้าของ

จากการที่เอกนัฏ พร้อมพันธุ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงาน มีแนวคิดปรับโครงสร้างค่าไฟฟ้าเพื่อลดภาระค่าครองชีพของประชาชนอันเกิดขึ้นจากสถานการณ์สงครามในตะวันออกกลางที่ส่งผลให้ต้นทุนพลังงานสูงขึ้น ซึ่งประเทศไทยเองก็เพิ่งจะมีการปรับค่าไฟเป็น 3.95 บาท/หน่วย โดยจะมีการปรับโครงสร้างค่าไฟฟ้าใหม่เป็นแบบขั้นบันไดซึ่งจะทำให้กลุ่มผู้ใช้ไฟฟ้าน้อยกว่า 200 หน่วย จ่ายค่าไฟในอัตราไม่เกิน 3 บาท/หน่วย แต่ผู้ใช้ไฟมากกว่า 400 หน่วย จะต้องจ่ายค่าไฟในอัตรา 5 บาท/หน่วย เพื่อนำมาเฉลี่ยให้กับกลุ่มที่ใช้ไฟไม่เกิน 200 หน่วย  อย่างไรก็ตามแผนการปรับโครงสร้างค่าไฟฟ้าใหม่เป็นแบบขั้นบันไดก็ได้รับการวิพากษ์วิจารณ์อย่างมากถึงความไม่ยุติธรรมที่เกิดขึ้น จนเมื่อวันที่ 16 มิ.ย. 69 รัฐมนตรีว่าการกระทรวงพลังงานก็ได้มีการสั่งทบทวนการปรับโครงสร้างค่าไฟฟ้าใหม่เป็นแบบขั้นบันได ต่อมาในวันที่ 17 มิ.ย. 69 ก็ได้นำเสนอแนวคิดในการใช้รายได้หรือกำไรจากการดำเนินงานของการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) มาช่วยชดเชยค่าไฟฟ้าล่วงหน้าให้กับกลุ่มผู้ใช้ไฟฟ้าบ้านอยู่อาศัยที่ใช้ไฟไม่เกิน 200 หน่วยแรก โดยจะเป็นการสำรองจ่ายไปก่อน และเมื่อรัฐบาลสามารถจัดการรายได้จากกลุ่ม Data Center หรือลดต้นทุนจากสัญญาแอดเดอร์ได้แล้ว จึงจะนำเงินส่วนนั้นมาคืนให้กฟผ. อย่างไรก็ตาม การดำเนินการตามแนวคิดดังกล่าวจะต้องได้รับความเห็นชอบจากมติคณะรัฐมนตรี (ครม.) และต้องไม่กระทบต่อแผนการลงทุนหลักของ กฟผ. อีกด้วย JustPow ชวนสำรวจข้อมูลว่ากระทรวงพลังงานจะต้องใช้เงินจาก กฟผ. เท่าไร เพื่อมาชดเชยค่าไฟฟ้าให้กับกลุ่มผู้ใช้ไฟฟ้าบ้านอยู่อาศัยที่ใช้ไฟไม่เกิน 200 […]

ในช่วงต้นปี 2568 รัฐบาลเดินหน้าลดภาระค่าครองชีพของประชาชนผ่านมาตรการปรับลดค่าไฟฟ้า โดยคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (กกพ.) ได้มีมติปรับค่าไฟฟ้าเรียกเก็บสำหรับรอบเดือนมกราคม – เมษายน 2568 อยู่ที่ 4.15 บาท/หน่วย ลดลงจากงวดก่อนหน้า 3 สตางค์/หน่วย โดยยืดการจ่ายหนี้ค่าไฟฟ้าและค่าก๊าซฯ ของ กฟผ. และ ปตท. ที่สะสมอยู่จำนวน 85,226 ล้านบาท ออกไปก่อน ความพยายามที่จะลดค่าไฟฟ้าถือเป็นสิ่งที่รัฐบาลเพื่อไทยเน้นย้ำที่จะช่วยเหลือค่าครองชีพของประชาชน โดยอดีตนายกรัฐมนตรี ทักษิณ ชินวัตร ได้ขึ้นเวทีปราศรัยในฐานะผู้ช่วยหาเสียของผู้สมัครรับเลือกตั้งนายกองค์การบริหารส่วนจังหวัด (อบจ.) เชียงราย พรรคเพื่อไทย เมื่อวันที่ 5 มกราคม 2568  ประกาศถึงความตั้งใจที่จะลดค่าไฟฟ้าให้อยู่ที่ 3.70 บาท/หน่วยให้ได้  เพื่อตอบรับนโยบายลดค่าไฟฟ้านี้ ในวันที่ 15 มกราคม 2568 ที่ประชุม กกพ. ได้มีมติเสนอคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ (กพช.) ที่มีนายกรัฐมนตรีเป็นประธาน ให้ทบทวน และปรับปรุงต้นทุนค่าไฟฟ้าในส่วนค่าใช้จ่ายตามนโยบายรัฐ (Policy Expense) ซึ่งประกอบด้วย โครงการอุดหนุนส่วนต่างต้นทุน […]

แม้แผน PDP ฉบับใหม่จะยังไม่ออกมา แต่ก็มีโครงการโรงไฟฟ้าที่มีสัญญาผูกพันไว้แล้วกำลังจะทยอยเข้าสู่ระบบ และจะส่งผลกระทบต่อสัดส่วนพลังงานและค่าไฟในอนาคตอย่างเลี่ยงไม่ได้ หนึ่งในนั้นก็คือ โครงการเขื่อนปากแบง ซึ่งเป็นโครงการโรงไฟฟ้าพลังน้ำตั้งอยู่บริเวณตอนบนของแม่น้ำโขง ทางเหนือของเมืองปากแบง แขวงอุดมไชย ทางตอนเหนือของประเทศ สปป.ลาว และห่างจากชายแดนไทย-ลาว ผาได 96 กม. มีกำลังการผลิตติดตั้ง 912 เมกะวัตต์  โดยเป็นการร่วมทุนกันระหว่าง บริษัทไชน่าต้าถัง โอเวอร์ซี อินเวสต์เมนต์ 51% และบริษัท กัลฟ์ เอ็นเนอร์จี ดีเวลลอปเมนท์ จำกัด (มหาชน) 49% มีมูลค่าการลงทุนทั้งสิ้นประมาณ 100,000 ล้านบาท สัญญาสัมปทาน 29 ปี โดยจะขายไฟให้แก่ประเทศไทย 897 เมกะวัตต์ ในราคาหน่วยละ 2.7129 บาท ซึ่งเซ็นสัญญาไปเมื่อวันที่ 11 ส.ค. 2566 ที่ผ่านมา คาดว่าจะสามารถปิดการจัดหาเงินกู้ได้ภายในปลายปี 2567 และใช้เวลาก่อสร้างประมาณ 8 ปี โดยมีกำหนดขายไฟฟ้าเข้าระบบในปี 2576  […]

โพสต์ที่เกี่ยวข้อง

เทคโนโลยีดักจับและกักเก็บคาร์บอน (CCS) คืออะไร ต้นทุนที่แท้จริงจะสูงกว่า 4,590 บาท/ตันคาร์บอน หรือ 135 USD/ton CO2 ในร่างแผน PDP2026 ไหม

ในร่างแผน PDP2026 ระบุว่า จะมีการใช้เทคโนโลยีดักจับและกักเก็บคาร์บอน (Carbon Capture and Storage)

โรงไฟฟ้าที่อาจจะได้รับการต่ออายุ เพื่อรองรับการใช้ไฟของ Data Center 

ความต้องการใช้ไฟฟ้าสูงสุดในร่างแผน PDP2026 อยู่ที่ 79,696 เมกะวัตต์ (กรณี BASE-High) โดยมีกำลังการผลิตรวมอยู่ระหว่าง

ข้อสังเกตต่อร่างแผน PDP2026: ประเด็นค่าไฟเฉลี่ยตลอดแผน

ค่าไฟเฉลี่ย 3.8364 บาท/หน่วย ตลอดแผน ที่อาจจะไม่เป็นจริง เพราะต้นทุน SMR / CCS ที่คลาดเคลื่อน ไม่มีต้นทุนเทคโนโลยีใหม่ ไม่มีราคา Carbon Tax และยังไม่รวมความผันผวนจากการที่ยังต้องพึ่งพิงการนำเข้าก๊าซ

ข้อสังเกตต่อร่างแผน PDP2026: ประเด็นเทคโนโลยีการดักจับและกักเก็บคาร์บอน (CCS)

ต้นทุนเทคโนโลยีการดักจับและกักเก็บคาร์บอน (CCS) 135 USD/tCO2 ในร่างแผน PDP2026 อาจต่ำกว่าความเป็นจริง ซึ่งจะส่งผลให้ราคาค่าไฟเฉลี่ยแพงกว่าที่ประเมินไว้